Optymalna wydajność centrali wentylacyjnej ma bardzo duży wpływ na komfort przebywania w danym pomieszczeniu. Skuteczne dostarczanie świeżego powietrza, a jednocześnie usuwanie zużytego, może istotnie wpłynąć na nasze samopoczucie, czy też wydajność pracy. Właśnie z tego powodu tak ważne jest, aby dobór centrali wentylacyjnej nie był dziełem przypadku. Pod uwagę powinniśmy wziąć szereg parametrów technicznych, wśród których podstawowym będzie wydajność wspomnianego urządzenia. Dzięki temu możemy zapewnić sobie prawidłowy mikroklimat, a dodatkowo usunąć nadmiar wilgoci, różne zanieczyszczenia albo inne potencjalnie szkodliwe czynniki.

Obliczenie wydajności centrali wentylacyjnej nie jest rzeczą skomplikowaną. Pod uwagę musimy wziąć w tym przypadku między innymi kubaturę pomieszczenia, krotność wymiany powietrza, ale też kilka innych ważnych czynników. Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje związane z tym, jak dokonać pomiaru wydajności centrali oraz jakich błędów koniecznie unikać.

Czym jest wydajność centrali wentylacyjnej?

W pierwszej kolejności warto wiedzieć, czym dokładnie jest wydajność centrali wentylacyjnej. To parametr określający, jaką ilość powietrza wentylacyjnego urządzenie jest w stanie nawiewać oraz usuwać w określonej jednostce czasu - zazwyczaj wyrażonej w m³/h. Musimy w tym miejscu pamiętać, że im większa powierzchnia budynku i liczba użytkowników, tym większa wydajność całego systemu będzie nam potrzebna.

Dlaczego dobór urządzenia o właściwych parametrach jest tak ważny? Zbyt słabe nie zapewni nam odpowiedniej jakości powietrza we wnętrzu, a co za tym idzie - może pojawić się wilgoć, pleśń albo różne zanieczyszczenia, które okazują się szczególnie uciążliwe dla alergików. Do tego trzeba uwzględnić temperaturę, która również ma ogromny wpływ na naszą wygodę. Centrala wentylacyjna o zbyt dużej wydajności również nie jest dobrym pomysłem. W tym miejscu trzeba wiedzieć, że będzie ona generować wyższe zużycie energii oraz niepotrzebne koszty inwestycyjne.

Wzór na wydajność centrali wentylacyjnej

Wydajność centrali (Q) możemy obliczyć na podstawie prostego wzoru, do którego będą nam potrzebne dwa parametry: kubatura pomieszczenia (czyli jego objętość oznaczona symbolem V i wyrażona w m³) oraz liczba wymian powietrza nawiewanego w ciągu godziny (oznaczona jako n). Otrzymamy wówczas równanie:

Q = V × n

Przykładowo, jeżeli nasz budynek ma powierzchnię 120 m², a wysokość pomieszczeń to 2,7 m, wówczas posiada on kubaturę wynoszącą 324 m³. Przyjmując wymianę powietrza na poziomie pół raza w ciągu godziny, otrzymamy: Q = 324⋅0,5 - czyli 162 m³/h. Oznacza to, że centrala wentylacyjna powinna mieć wydajność minimum około 162 m³/h. W praktyce często dobiera się jednak urządzenia z większym zapasem mocy. Polecanym rozwiązaniem są takie, które wykorzystują 70% wydajności nominalnej. Pozwoli to na zwiększenie stabilności pracy oraz żywotności.

Obliczając wydajność centrali, należy uwzględnić także inne czynniki, do których zaliczamy opory powietrza. Elementy takie jak filtry, nagrzewnice czy kanały, generują dodatkowe opory, które urządzenie musi pokonać, aby zapewnić optymalny strumień powietrza. Pomiaru wydajności centrali możemy dokonać na podstawie specjalnych urządzeń, do których zalicza się najczęściej wymienione poniżej.

• Anemometr (wiatromierz) - służy do precyzyjnego pomiaru przepływu powietrza w przewodach wentylacyjnych.
• Sonda cieplno-oporowa - dedykowana do bardzo dokładnego pomiaru niskich i średnich prędkości przepływu powietrza, a także temperatury.
• Rurka Pitota - służy do mierzenia przepływu powietrza i ciśnienia w kanałach wentylacyjnych.

Jak dobrać centralę wentylacyjną z odzyskiem ciepła?

W nowoczesnych budynkach coraz częściej montuje się centrale wentylacyjne z odzyskiem ciepła, czyli rekuperatory. Pozwalają one na odzyskiwanie energii z usuwanego powietrza, a co za tym idzie - zwiększają komfort cieplny i mogą przyczynić się do zmniejszenia kosztów za ogrzewanie. Przy wyborze urządzenia warto zwrócić uwagę nie tylko na samą wydajność, ale również na:

• sprawność odzysku ciepła - w nowoczesnych urządzeniach sprawność rekuperacji może wynosić nawet 94%;
• niski poziom hałasu - jeżeli jest on dla nas szczególnie ważny, warto wybrać centralę w obudowie izolowanej akustycznie;
• zużycie energii;
• możliwość sterowania za pomocą urządzeń mobilnych, co zdecydowanie zwiększa komfort obsługi;
• rodzaje filtrów;
• sposób montażu - ścienny, podłogowy.

Najczęstsze błędy przy obliczaniu wydajności centrali wentylacyjnej

Jednym z najczęstszych błędów, jaki pojawia się na etapie obliczania wydajności centrali wentylacyjnej, jest wybór urządzenia wyłącznie na podstawie powierzchni budynku. Kubatura ma oczywiście bardzo duże znaczenie, jednak pod uwagę należy wziąć także:

• przeznaczenie danego obiektu - inna zalecana krotność wymiany powietrza będzie w budynkach mieszkalnych, a inna w lokalach gastronomicznych;
• liczbę użytkowników;
• potencjalne zanieczyszczenia powietrza, jakie mogą się pojawić.

Pamiętajmy, że większa wydajność centrali wcale nie musi być lepszym rozwiązaniem. Może prowadzić do zbędnych kosztów eksploatacyjnych albo generowania niepotrzebnego hałasu. W przypadku, kiedy pojawią się wątpliwości, jaka moc centrali będzie odpowiednia, najlepiej skorzystać z pomocy fachowca, który oszacuje kubaturę pomieszczenia i pozwoli wybrać dopasowane urządzenie.

Wnioski – obliczanie wydajności centrali wentylacyjnej

Wydajność centrali wentylacyjnej można orientacyjnie obliczyć ze wzoru Q = V × n, gdzie Q oznacza wymagany strumień powietrza w m³/h, V to kubatura pomieszczenia w m³, a n to liczba wymian powietrza na godzinę. Przykładowo dla budynku o kubaturze 324 m³ i krotności wymiany 0,5/h wymagana wydajność wynosi około 162 m³/h.

Na koniec warto pamiętać, że jest to metoda orientacyjna. Ostateczna wydajność centrali zależeć będzie również od liczby użytkowników, przeznaczenia budynku, strat ciśnienia w wentylacji czy rodzaju filtrów.

Najczęstsze pytania o wydajność centrali wentylacyjnej

Czy większa wydajność centrali wentylacyjnej jest zawsze lepsza?

Nie. Trzeba mieć na uwadze, że zbyt duża wydajność może oznaczać większy hałas, wyższe zużycie energii, a dodatkowo zwiększone koszty zakupu urządzenia.

Czy określenie wydajności centrali wyłącznie na podstawie wzoru jest wystarczające?

Wzór pozwala wykonać orientacyjne obliczenie, ale przy końcowym doborze trzeba uwzględnić także opory instalacji, liczbę użytkowników, przeznaczenie budynku i wymagane strumienie powietrza.

W jakiej jednostce podaje się wydajność centrali wentylacyjnej?

Wydajność centrali wentylacyjnej najczęściej podaje się w metrach sześciennych na godzinę, czyli m³/h.